Ekonomia przedsiębiorstwa
Rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychodów z księgowaniami
Wpisz kwotę, okres, którego dotyczy, i dzień bilansowy: kalkulator rozpozna rodzaj rozliczenia międzyokresowego, obliczy część przypadającą na rok obrotowy i zapisze księgowania według zasady podwójnego zapisu.
Rozliczenia międzyokresowe: które i dlaczego
Zasada współmierności i memoriału wymaga, aby koszty i przychody ujmować w roku, którego dotyczą, a nie w roku zapłaty. Gdy operacja obejmuje dzień bilansowy, jak roczny czynsz od listopada do października albo odsetki za półrocze od września do lutego, część dotyczy tego roku, a część następnego. Rozliczenia międzyokresowe dokonują tego podziału.
Wystarczą dwa pytania. Czy to koszt, czy przychód? I czy pieniądze już przepłynęły, czy przepłyną później? Jeśli zapłacono lub otrzymano z góry, część zaksięgowanej kwoty dotyczy przyszłego roku i się ją rozlicza w czasie: czynne rozliczenie kosztów albo rozliczenie przychodów. Jeśli zapłata nastąpi z dołu, część już powstała w tym roku, choć jeszcze nie zaksięgowana: bierne rozliczenie kosztów albo przychód do otrzymania.
Przykład: czynsz 12 000 zł zapłacony 1 listopada za rok z góry. Na 31 grudnia minęły dwa z dwunastu miesięcy: 2000 zł to koszt tego roku, 10 000 zł następnego. Księguje się Wn Czynne rozliczenia międzyokresowe kosztów, Ma Czynsz 10 000 zł, rozliczane w kolejnym roku. W dniach rzeczywistych wychodzi 61 z 365 dni i 9994,52 zł: różni się tylko sposób liczenia czasu.
Częste błędy
- Mylenie strony czynnej i biernej: koszt zapłacony z góry to aktywo, prawo do przyszłego świadczenia, a nie dług. Pytanie, czy na dzień bilansowy firma ma prawo, czy zobowiązanie, rozwiewa wątpliwości.
- Rozliczanie niewłaściwej części: bierne rozliczenie to część tego roku, czynne część kolejnych lat. Zamiana daje kwotę dopełniającą.
- Pomijanie pierwszego lub ostatniego dnia: od 1 listopada do 31 grudnia jest 61 dni, licząc oba końce.
Najczęstsze pytania
Czym różnią się czynne i bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów?
Czynne przenoszą na przyszłość część kosztu już zapłaconego i zaksięgowanego. Bierne ujmują w tym roku część kosztu, który zostanie zapłacony i zaksięgowany dopiero w terminie.
Dni rzeczywiste czy rok handlowy?
Na lekcjach i przy pełnych miesiącach często stosuje się rok 360-dniowy, który daje okrągłe liczby; w praktyce częściej liczy się dni rzeczywiste. Kalkulator liczy na oba sposoby.
Dlaczego czynne rozliczenie rozlicza się w kolejnym roku?
Bo od pierwszego dnia nowego roku odroczona część staje się kosztem tego roku. Rozliczenie przenosi ją do rachunku zysków i strat właściwego roku i zamyka konto bilansowe.
A jak rozlicza się bierne rozliczenie kosztów?
W terminie zapłaty całej kwoty: część zamyka konto biernych rozliczeń, reszta jest kosztem nowego roku.
Jak działa to obliczenie
Część roku obrotowego = kwota × czas od początku okresu do dnia bilansowego ÷ długość okresu. Część kolejnych lat = kwota − część roku obrotowego. Bierne rozliczenia i przychody do otrzymania to część roku obrotowego, czynne rozliczenia i przychody przyszłych okresów to część kolejnych lat. Czas liczy się w dniach rzeczywistych, łącznie z oboma końcami, albo w dniach handlowych: 360 × (różnica lat) + 30 × (różnica miesięcy) + (różnica dni, 31. liczony jak 30.).